بیماری صرع و تشنج

تعریف:

تشنج عبارت است از فعالیت خود به خود قسمتی از مغز که به صورت گذرا حادث می شود. از هر 100000 نفر حدود 7-6 نفر به این بیماری مبتلا هستند. این بیماری در مردان بیشتر از زنان دیده می شود. بیماری تشنج ممکن است در اثر بیماری دیگری مانند تومورهای مغزی، ضربه، عفونتهای مغزی و امثال آن ایجاد شود و یا اینکه بدون علت مشخصی بروز کند. 65% تشنجها بدون علت اولیه بوده که نام بیماری صرع به آن داده می شود.

فعالیت تشنجی یک نقطه از مغز ممکن است محدود به همان نقطه باشد. اما در برخی از بیماران فعالیت یک منطقه باعث تحریک مناطق مجاور شده و به این ترتیب امواج تشنجی در مدت کوتاهی تمام مغز را در برمی گیرد. تشنج نوع اول را تشنج موضعی و یا ناقص و نوع دوم را تشنج کامل یا عمومی می نامند. در تشنج ناقص بیمار هوشیاری خود را از دست نمی دهد اما در تشنج کامل بیمار برای مدت کوتاهی هوشیاری خود را به صورت کامل از دست می دهد.

Epilepsy.2

علائم:

بیمار بستگی به نوع و محل شروع تشنج دارد. اگر نقطه شروع تشنج در قسمت حرکتی مغز باشد علائم تشنج به حرکت خود به خود و تکراری در یک قسمت بدن محدود می شود. اگر تشنج از قسمت حسی مغز منشا بگیرد بیمار در قسمتی از سطح یا داخل بدن حسی را تجربه می کند مانند دیدن چیزی یا شنیدن صدایی و یا حس لمس چیزی روی بدن و امثال آن.

تشنجهای کامل اغلب به دو شکل عمده دیده می شوند. در نوع اول که به صرع بزرگ معروف است بیمار ابتدا دچار انقباض شدید اندامها شده و سپس دچار کاهش سطح هوشیاری شده و حرکات متناوبی در همه اندامها شروع می شود. بیمار ممکن است در اثر انقباض عضلات تنفسی و خروج هوا از ریه صدایی گریه مانند را نیز در این نوع تشنج تجربه کند. تشنج کامل نوع دوم صرع کوچک نام دارد. در این نوع صرع بیمار هیچ حرکتی در اندامها ندارد و به صورت کاهش انگهنی هوشیاری و برگشت خود به خود آن مشاهده می شود. این نوع تشنج اغلب خود را به صورت خیره شدن بیمار به یک نقطه خود را نشان می دهد. در طی این مدت نمی توان با بیمار ارتباط برقرار کرد و بیمار نیز از اتفاقات اطراف خود کاملا نا آگاه است.

 

تشخیص بیماری:

تشخیص بر اساس گرفتن تاریخچه بیماری از بیمار و همراهان و معاینات بالینی است. از نوار مغز، عکسبرداری هایی مانند ام ار ای و آزمایشات خون هم برای تایید تشخیص باید استفاده کرد.

Epilepsy.1

درمان بیماری:

امروزه داروهای زیادی برای کنترل حملات تشنج بیماران کشف و ساخته شده که کمک زیادی به بیماران می کند. بیشترین داروهایی که امروزه استفاده می شوند عبارتند از والپروات سدیم، کاربامازپین، لاموتریژین، فنی توئین و فنوباربیتال.

درمان جراحی به بیمارانی محدود می شود که تشنجهای آنان در اثر عامل دیگری بروز کرده است. اگر توموری باعث این بیماری شده باشد پس از برداشتن تومور تشنجهای بیمار یا ازبین می رود ویا اینکه آسانتر کنترل می شود. اگر ضربه مغزی و یا له شدگی مغز باعث تشنج شده باشد و حملات بیمار قابل کنترل با دارو نباشد می توان با کمک جراحی قسمتی را که عامل تشنج است خارج کرد.

گاهی در تشنجهای کامل که علتی برای آن یافت نمی شود و به درمان هم پاسخ نمی دهند از جراحی های خاصی استفاده می شود.

سوالات متداول:

چگونه از حملات تشنج جلوگیری کنیم؟

  • داروهای خود را طبق دستور پزشک و در زمان معین مصرف کنید.
  • اگر برای بیماریهای دیگری دارو مصرف می کنید حتما به پزشک معالج خود اطلاع دهید.
  • برنامه زندگی دقیقی داشته باشید و از کم خوابی، گرسنگی و خستگی شدید اجتناب کنید.
  • تب، اسهال و استفراغ احتمال تشنج را افزایش می دهند. آنها را درمان کنید.
  • از خیره شدن به نور فلاش و چراغهایی که متناوبا خاموش و روشن می شوند اجتناب کنید.

 

چگونه به بیمار در حالت تشنج کمک کنیم؟

  • اطراف بیمار را خلوت کنید و اجازه دهید هوا و اکسیژن کافی به بیمار برسد.
  • دست و پای بیمار را برای جلوگیری از حرکات تشنجی نگیرید و فقط مراقب باشید بیمار به خود آسیب نزند.
  • سر بیمار را به یک طرف بچرخانید تا محتویات دهان وارد ریه نشود.
  • برای جلوگیری از گاز گرفتن زبان، دستمال یا جسم نرمی را بین دندانهای بیمار قرار دهید.
  • به 115 اطلاع دهید.

Epilepsy.3

چگونه به پزشک در تشخیص و درمان بیماری کمک کنیم؟

  • کلیه علائم و حرکات بیمار قبل و حین تشنج را به خاطر برسانید و به پزشک معالج اطلاع دهید.
  • مدت زمان تشنج، تعداد زمان حملات را ثبت کنید.
  • از اطرافیان و بخصوص افراد مسن تر بپرسید که آیا فرد دیگری در بستگان این بیماری را داشته است؟

بیماری تشنج و صرع چه محدودیتی برای بیماران ایجاد می کند؟

  • کار کردن در ارتفاع و با وسایلی که نیاز به هوشیاری کامل دارند.
  • رانندگی
  • شنا بخصوص در آبهای عمیق
  • ورزشهای سنگینی که تعداد تنفس را بسیار بالا می برند.

در دوران حاملگی با بیماری تشنج چه باید کرد؟

  • قبل از تصمیم به بارداری و یا در صورت بارداری ناخواسته به پزشک خود اطلاع دهید.
  • از کلیه اعمالی که ممکن است احتمال تشنج را افزایش دهد اجتناب کنید.
  • پزشک شما دارویی که کمترین عوارض را داشته باشد با حداقل دوز مناسب تجویز خواهد کرد.

 احتمال بروز تشنج در فرزندان مبتلا به این بیماری چقدر است؟

حدود 1% موارد بیماری صرع ژنتیکی است. اما احتمال اینکه فرزند مادری با صرع دچار این بیماری شود حدود 10% و اگر پدر مبتلا شود حدود 2-3% است. این ارقام برای انواع مختلف صرع تفاوت دارد اما در مجموع 90% بچه هایی که والدین آنها مبتلا به صرع هستند هیچگاه به این بیماری مبتلا نمی شوند.

خطرات صرع چیست؟

مهمترین خطر صرع آسیبهایی است که بیمار در هنگام بروز حملات مانند ضربه به سر واندامها ممکن است دچار شود. مرگ ناگهانی در اثر تشنج نادر است.

بیماران محترم برای کسب اطلاعات بیشتر می توانند به سایتهای زیر مراجعه کنند:

http://www.nhs.uk/conditions/epilepsy/pages/introduction.aspx

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/epilepsy.html

http://www.webmd.com/epilepsy

http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/epilepsy/home/ovc-20117206