مراقبت از بیماران نخاعی در منزل

از دست رفتن حس و حرکت در اندامها، عدم کنترل دفع ادرار و مدفوع و ناتوانی جنسی از عوارض جسمی آسیب نخاعی است که بسیار مهم و ثقیل است. اما نباید از عوارض روحی و روانی این بیماری غافل بود. معلولیت ناشی از عارضه نخاعی در این بیماران که اغلب جوان نیز هستند ضربه روحی شدیدی به بیماران میزند. و اینکه هنوز درمان موثری برای این بیماری کشف نشده شرایط را برای بیماران دوچندان سخت میکند. اگرچه در بسیاری از مراکز علمی جهان، دانشمندان زیادی برای حل این مشکل در حال تحقیق هستند ولی بیماران باید با این حقیقت روبرو شوند که تا زمان پیدا کردن راه درمان این عارضه می بایست با مشکلات ناشی از آسیب نخاعی کنار بیایند. کمک گرفتن از مشاوران روانشناس در این مورد بسیار کمک کننده است. نکته دیگر آنکه اطرافیان بیمار باید به آنها کمک کنند تا این بیماران بتوانند کارهای خود را مستقلا انجام دهند. وقتی لین بیماران بتوانند نیازهای خود را برآورده کنند و از کمک های دیگران بی نیاز شوند، اعتماد به نفس خود را باز یافته و می توانند زندگی مفید، پربار و حتی لذت بخشی را داشته باشند. بنابراین توصیه میکنم خانه خود را به شکلی درآورید که بیمار به راحتی بتواند به نقاط مختلف برود و از امکانات ان استفاده کند.

اما موارد خاصی که ممکن است برای بیماران بوجود آید در ادامه بحث میشود:

1- جلوگیری از زخم بستر

یکی از عوارض مهم در بیماران نخاعی بخصوص در کسانی که آسیب شدید است، بروز زخم بستر است. این زخمها در اثر فشار روی نواحی که با بستر به مدت طولانی در تماس هستند ایجاد می شود. بیماران بدلیل عدم تحرک، ممکن است در وضعیت ثابتی ( اغلب در حالت خوابیده به پشت) به مدت طولانی قرار گیرند. در این حالت قسمتهایی از بدن ممکن است تحت فشار باشد. این نواحی عبارتند از پشت سر، ناحیه خاجی لگن و پشت مچ پاها. فشار وارده بر این نقاط موجب قطع جریان خون این واحی شده و بتدیج باعث مرگ سلولهای بافتهای پوست و نواحی عمقی تر میشود. علاوه بر ان بتدریج در این نواحی هجوم میکروبها را شاهد خواهیم بود که عامل عفونت در ناحیه زخم بستر هستند. زخم بستر در ابتدا به شکل تغییر رنگ پوست از حالت طبیعی به قرمز است. در مرحله بعد لایه سطحی پوست جدا شده و پس از ان با زخمی روبرو میشویم که به نواحی عمیق تر همچون عضلات و استخوانها گسترش پیدا کرده و موجب تخریب آنها میشود. بهترین اقدام برای پیشگیری از زخم بستر تغییر وضعیت بیمار است. وی باید حداقل هر نیم ساعت جابجا شود. ماساژ نیز به بهتر شدن جریان خون کمک میکند. استفاده از تشکهای مواج نیز بسیار مفید است اما نمیتواند جایگزین تغییر وضعیت باشد. در صورت بروز زخم باید از آنتی بیوتیک و پانسمان روزانه همرا باشستشو استفاده کرد. مالیدن عسل، پمادهای حاوی فنی تویین و همچنین پانسمانهای آماده مخصوص زخم بستر نیز مفید است. در مواقعی که زخم پیشرفته و عمقی باشد باید از جراحی و گاهی پیوند پوست استفاده کرد.

2-فیزیوتراپی و ورزش

یکی از نکات مهم در بیماران مبتلا به آسیب نخاعی حفظ عضلات است. اندامی که در اثر اسیب نخاعی فاقد حرکت است به تدریج تحلیل رفته و در صورت بهبود عارضه نخاعی هم نمیتواند حرکتی برای بیمار ایجاد کند. علاوه بر ان در صورت عدم تحرک مفاصل نیز بتدریج تخریب شده و کارایی خود را از دست میدهند. بنابرابن بسیار مهم است که از تحلیل عضلات و مفاصل پیشگیری شود. فیزیوتراپی و ورزش از این نظر بسیار مفید است و باید برای تمام بیماران انجام شود.

3- مشکل ادراری

بیمارانی که دچار آسیب نخاعی میشوند توانایی تخلیه مثانه و روده خود را ندارند. تجمع ادرار در مثانه موجب اتصاع شدید و کشیدگی عضلات دیواره مثانه میشود به نحوی که قدرت انقباض عضله دیواره مثانه از بین میرود. از طرف دیگر فشار بالا در مثانه موجب حرکت ادرا به سمت بالا یعنی کلیه ها شده که این نیز راهیابی میکروبه به کلیه و عوفت انرا در پی خواهد داشت. عفونت هایی مکرر بتدریج کلیه ها را از کارمی اندازد. بهترین روش برای این بیماران کاتتر گذاری متناوب است. به این ترتیب که هر شش ساعت یک بار بیمار بوسیله سوند ادراد را تخلیه میکند. این کار به آسانی و پس از یک اموزسش مختصر توسط خود بیمار قابل انجام است. نیاز به استفاده سوند استریل در ه بار سوند گذاری نیز نیست. شستن و تمیز نگاه داشتن سوند کفایت میکند.

4- درد

اگرچه این بیماران در نواحی پایینتر از محل آسیب دردی حس نمیکنند، اما واقعیت ان است که پیامهای درد از مسیرهای موازی سیستم عصبی خودکار به مراکز بالاتر منتقل میشود. این موضوع باعث میشود که تحریکات دردناک در پایی که هیچ حسی ندارد باعث طپش قلب، تعرق و افزایش فشار خون شود. همینطور است در مورد پر شدن مثانه و افزایش فشار داخل مثانه. لذا در این بیماران مانند افراد عادی باید برای اعمال جراحی از داروهای بی حسی و یا بیهوشی استفاده کرد.